
gipuzkoakultura - publicaciones
« En, desde, por, contra, nuevo libro de Gabriel Villota Toyos | publicaciones | Dos pasos más en la digitalización de Bertan »
Tenemos nuevo libro en la colección Auspoa. Libro que, aunque estamos en pleno verano, recoge casi 200 años de tradición navideña. Gabon eskeko bertsoak (1814-2000) es ya el título 310 de la colección de Antonio Zavala.
Es bien conocida nuestra tradición navideña de ir de puerta en puerta cantando bertsos para recibir una propina. Bertsos creados para la ocasión. Parte de esta tradición está recogida en este libro. Los primeros bertsos recogidos datan de 1814, y los últimos, de hace ocho. Casi 200 años de bertsos, todo un tesoro cultural del que, a buen seguro, disfrutarán los lectores.
Las fuentes son muy variadas: viejos bertsos escritos encontrados en imprentas, viejas revistas, manuscritos encontrados en archivos, transmitidos de boca en boca... Cuando ha sido posible, estos bertsos se han acompañado de sus correspondientes melodías; cómo cantar el resto queda a elección del lector.
Veamos, por ejemplo, qué cantaban en la Navidad de 1814, en el coro de la parroquia de San Vicente de Donostia:
1Los que vienen a continuación, se publicaron en 1918, y se cantan en Orio y Zarautz:
Esna ari, Pratxubel,
ator, Antoniyo,
erotu dek nere ustez
gure Gregoriyo;
arestiyan pasa dek
ojuka mendiyan
Jesusa jaio dala
Beleneko erriyan.
2
Guazen, para gaitean
lasterka bidean,
Jesus Aur eder ura
arkitu artean;
arra izar argi bat
begiyen aurrean,
Jarriko gaitubena
Belengo lurrean.
Olentzaro-abestiyakQueda demostrado que, con algún pequeño cambio, estos bertsos, estas tradiciones, sobreviven al paso de los años.
1
Salto ta gabriolka,
indarrez beteta,
artzai makil-luze bat
igo dek presaka;
diyo baserrietan
para-para juaz tronpeta:
-Esna zaitezte danok
Jesus jaio’ek eta.
2
Esna ari, Pratxuel,
ator, Antoniyo,
erotu dek nere ustez
gure Gregoriyo;
or zatorrek saltoka
ojuka mendiyan,
Jesus jaio dala-ta
Belengo erriyan.